Samenvatting
In de jaren negentig veranderde de Partij van de Arbeid radicaal van koers. De PvdA wenste geen Partij van de Armoede meer te zijn. Ze omarmde beginselen als individuele verantwoordelijkheid en persoonlijk initiatief. Overheidsdiensten konden worden verzelfstandigd of geprivatiseerd. Regerend met eerst het CDA en daarna de VVD en D66, werd de PvdA bovendien medeverantwoordelijk voor harde bezuinigingen, voor een sanering van de sociale zekerheid, en voor jarenlang deregulerings- en marktwerkingsbeleid.
Waarom ging de PvdA akkoord met maatregelen die zo strijdig leken met de traditionele idealen van de sociaaldemocratie? Wat bracht de PvdA ertoe haar ‘ideologische veren’ af te schudden? ‘Het was de tijdsgeest,’ zeggen verscheidene betrokkenen achteraf. ‘We gingen met de stroom mee.’ Maar zo eenvoudig is het natuurlijk niet.
In dit boek analyseren Duco Hellema en Margriet van Lith welke keuzes de Partij van de Arbeid in de jaren negentig heeft gemaakt, en hoe de opstelling van de PvdA kan worden verklaard. Ze spraken met vele PvdA-prominenten, die vaak spijt hebben van wat er destijds is gebeurd. ‘Dat hadden we nooit moeten doen.’
De auteurs
Duco Hellema is emeritus hoogleraar geschiedenis. Hij schreef onder meer Nederland en de jaren zeventig (Boom, 2012), en The Global 1970s (Routledge, 2018). Zie ook www.ducohellema.nl.
Margriet van Lith werkte jarenlang als parlementair journalist en is nu zelfstandig speechschrijver. Zij schreef onder meer Wim Meijer. Tegen de stroom in (Nijgh & Van Ditmar, 2016).
De inhoud
Waar ging het mis? Na de bevlogen jaren van Joop den Uyl met de verzorgingsstaat die niet meer te financieren was, kwamen de jaren van Wim Kok. De PVDA trok meer naar het midden. Het rapport 'Schuivende panelen' had de weg gebaand voor het economisch liberalisme door de deur een stukje open te zetten voor deze visie. Zo moest de overheid kleiner worden. De overheid was fraudegevoelig geworden en particulieren konden deze rol best overnemen. Het rapport was ambivalent. Het stelde dat er onder Lubbers 1 en 2 de verschillen waren gegroeid tussen rijk en arm maar decentralisatie en afslanking van de overheid was toch noodzakelijk. Frits Bolkestein was lovend over het rapport en sprak van de "Perestrojka van de PVDA". Het rapport liet zien dat de top van de PVDA aan het schuiven was. Wat ook meespeelde was het einde van het communisme en de belofte van een heilstaat. Het kapitalisme met een kleine overheid had gewonnen. Er was optimisme richting het kapitalisme... Francis Fukuyama schreef zijn boek Het einde van de geschiedenis. waarin hij zijn lof uitte voor de westerse democratie en de westerse vrijhandel. De combinatie van democratie en vrije markteconomie had zich bewezen meenden velen. DE PVDA ging volgens Jan Pronk teveel mee in dat gedachtegoed. Wim kok voorheen een vakbondsleider van de FNV schudde zijn ideologische veren van zich af en liet zich verleiden tot het neoliberale beleid.
recensies https://www.leeskost.nl/2020/09/dat-hadden-we-nooit-moeten-doen/
https://boekenkrant.com/recensie/dat-hadden-we-nooit-moeten-doen/
In de jaren negentig veranderde de Partij van de Arbeid radicaal van koers. De PvdA wenste geen Partij van de Armoede meer te zijn. Ze omarmde beginselen als individuele verantwoordelijkheid en persoonlijk initiatief. Overheidsdiensten konden worden verzelfstandigd of geprivatiseerd. Regerend met eerst het CDA en daarna de VVD en D66, werd de PvdA bovendien medeverantwoordelijk voor harde bezuinigingen, voor een sanering van de sociale zekerheid, en voor jarenlang deregulerings- en marktwerkingsbeleid.
Waarom ging de PvdA akkoord met maatregelen die zo strijdig leken met de traditionele idealen van de sociaaldemocratie? Wat bracht de PvdA ertoe haar ‘ideologische veren’ af te schudden? ‘Het was de tijdsgeest,’ zeggen verscheidene betrokkenen achteraf. ‘We gingen met de stroom mee.’ Maar zo eenvoudig is het natuurlijk niet.
In dit boek analyseren Duco Hellema en Margriet van Lith welke keuzes de Partij van de Arbeid in de jaren negentig heeft gemaakt, en hoe de opstelling van de PvdA kan worden verklaard. Ze spraken met vele PvdA-prominenten, die vaak spijt hebben van wat er destijds is gebeurd. ‘Dat hadden we nooit moeten doen.’
De auteurs
Duco Hellema is emeritus hoogleraar geschiedenis. Hij schreef onder meer Nederland en de jaren zeventig (Boom, 2012), en The Global 1970s (Routledge, 2018). Zie ook www.ducohellema.nl.
Margriet van Lith werkte jarenlang als parlementair journalist en is nu zelfstandig speechschrijver. Zij schreef onder meer Wim Meijer. Tegen de stroom in (Nijgh & Van Ditmar, 2016).
De inhoud
Waar ging het mis? Na de bevlogen jaren van Joop den Uyl met de verzorgingsstaat die niet meer te financieren was, kwamen de jaren van Wim Kok. De PVDA trok meer naar het midden. Het rapport 'Schuivende panelen' had de weg gebaand voor het economisch liberalisme door de deur een stukje open te zetten voor deze visie. Zo moest de overheid kleiner worden. De overheid was fraudegevoelig geworden en particulieren konden deze rol best overnemen. Het rapport was ambivalent. Het stelde dat er onder Lubbers 1 en 2 de verschillen waren gegroeid tussen rijk en arm maar decentralisatie en afslanking van de overheid was toch noodzakelijk. Frits Bolkestein was lovend over het rapport en sprak van de "Perestrojka van de PVDA". Het rapport liet zien dat de top van de PVDA aan het schuiven was. Wat ook meespeelde was het einde van het communisme en de belofte van een heilstaat. Het kapitalisme met een kleine overheid had gewonnen. Er was optimisme richting het kapitalisme... Francis Fukuyama schreef zijn boek Het einde van de geschiedenis. waarin hij zijn lof uitte voor de westerse democratie en de westerse vrijhandel. De combinatie van democratie en vrije markteconomie had zich bewezen meenden velen. DE PVDA ging volgens Jan Pronk teveel mee in dat gedachtegoed. Wim kok voorheen een vakbondsleider van de FNV schudde zijn ideologische veren van zich af en liet zich verleiden tot het neoliberale beleid.
recensies https://www.leeskost.nl/2020/09/dat-hadden-we-nooit-moeten-doen/
https://boekenkrant.com/recensie/dat-hadden-we-nooit-moeten-doen/
