Algemene inleiding
We hebben te veel vertrouwen in de wetenschap. En dat is ten diepste irrationeel. En juist omdat wetenschap de hedendaagse afgod is geworden - zegt Hertzberger met een beroep op Francis Bacon (1561-1626) -, willen velen de wetenschap voor hun karretje spannen. Iets waar politici en beleidsmakers heel druk mee bezig zijn. Dat beweert althans de schrijfster en microbiologe Rosanne Hertzberger in dit recent verschenen boekje. De lijn van haar betoog lijkt te zijn dat het misbruik van wetenschap, waarvan mindfulness-studies het voorbeeld zijn, een uiting is van een te groot vertrouwen in wetenschap, dat teruggaat op nihilisme, dat de levensbeschouwing van de hedendaagse mens lijkt te zijn. Zo blijkt dit kleine boekje (de hoofdtekst telt hooguit 55 pagina's, je leest het in anderhalf uur uit) over een tamelijk klein onderwerp heuse maatschappijkritiek te belichamen, die gaat over onze verwoede pogingen om het nihilisme, dat is ontstaan met de teloorgang van religie, op alle mogelijke manieren te ontvluchten. Verfrissend, erg goed geschreven; het boekje verdient een breed lezerspubliek. Met literatuurverwijzingen in eindnoten. Pocketuitgave; normale druk.
Wetenschap vult het gat dat ontstaan is door het verdwijnen van de religie
Omdat mensen in de moderne tijd zich niet wensen te beroepen op religieuze teksten, hebben zij een nieuwe waarheidsaanspraak nodig en dat is niet de Bijbel maar de wetenschap, volgens Hertzberger. Het nihilisme zorgt dus voor een grote verwachting van de wetenschap. De wetenschap moet alles verklaren. Een gevaar is dat stiekem ideologie meeklinkt in het bedrijven vaan wetenschap. Zo wordt beweerd dat mindfulness gezond is en werkt door de wetenschap. Maar bekend is dat gewoon je ontspannen, een rondje lopen enzovoorts je gezond houdt. Mindfulness kan ook gevaarlijk zijn, het kan angsten geven, maar die gegeven werden weggelaten daarom luidden wetenschappers de noodklok. Dit laat zien dat een teveel aan ideologie het onderzoek niet ten goede komt. Wetenschap zou dus objectief moeten zijn maar is dat in praktijk niet altijd omdat mensen wetenschap bedrijven en die zijn feilbaar.
Vier nieuwe idolen herkennen en ontmantelen
Francis Bacon had ook een (veel te) hoge aanspraak van de wetenschap namelijk kennis van de natuur nemen zodat we via deze kennis weer kunnen terugkeren naar het Paradijs.
Goede adviezen
Hertzberger komt nog met een goed advies namelijk dat wetenschappers in plaats van elkaar beconcurreren juist meer samen dienen te werken. Wetenschap is in het belang van heel de mensheid en niet van bepaalde personen die zich er aan wensen te verrijken. In praktijk zoeken echter veel wetenschappers hun eigen belang. Wie het eerst iets ontdekt krijgt aanzien en daar zijn veel mensen gevoelig voor. Ook publiceren ze zo veel mogelijk want dat staat je hoger op de ranking list. Dit gaat vaak ten koste van de kwaliteit. Ook worden onderzoeken vaak gefinancierd door bedrijven en dat maakt onderzoeken minder sterk.
We hebben te veel vertrouwen in de wetenschap. En dat is ten diepste irrationeel. En juist omdat wetenschap de hedendaagse afgod is geworden - zegt Hertzberger met een beroep op Francis Bacon (1561-1626) -, willen velen de wetenschap voor hun karretje spannen. Iets waar politici en beleidsmakers heel druk mee bezig zijn. Dat beweert althans de schrijfster en microbiologe Rosanne Hertzberger in dit recent verschenen boekje. De lijn van haar betoog lijkt te zijn dat het misbruik van wetenschap, waarvan mindfulness-studies het voorbeeld zijn, een uiting is van een te groot vertrouwen in wetenschap, dat teruggaat op nihilisme, dat de levensbeschouwing van de hedendaagse mens lijkt te zijn. Zo blijkt dit kleine boekje (de hoofdtekst telt hooguit 55 pagina's, je leest het in anderhalf uur uit) over een tamelijk klein onderwerp heuse maatschappijkritiek te belichamen, die gaat over onze verwoede pogingen om het nihilisme, dat is ontstaan met de teloorgang van religie, op alle mogelijke manieren te ontvluchten. Verfrissend, erg goed geschreven; het boekje verdient een breed lezerspubliek. Met literatuurverwijzingen in eindnoten. Pocketuitgave; normale druk.
Wetenschap vult het gat dat ontstaan is door het verdwijnen van de religie
Omdat mensen in de moderne tijd zich niet wensen te beroepen op religieuze teksten, hebben zij een nieuwe waarheidsaanspraak nodig en dat is niet de Bijbel maar de wetenschap, volgens Hertzberger. Het nihilisme zorgt dus voor een grote verwachting van de wetenschap. De wetenschap moet alles verklaren. Een gevaar is dat stiekem ideologie meeklinkt in het bedrijven vaan wetenschap. Zo wordt beweerd dat mindfulness gezond is en werkt door de wetenschap. Maar bekend is dat gewoon je ontspannen, een rondje lopen enzovoorts je gezond houdt. Mindfulness kan ook gevaarlijk zijn, het kan angsten geven, maar die gegeven werden weggelaten daarom luidden wetenschappers de noodklok. Dit laat zien dat een teveel aan ideologie het onderzoek niet ten goede komt. Wetenschap zou dus objectief moeten zijn maar is dat in praktijk niet altijd omdat mensen wetenschap bedrijven en die zijn feilbaar.
Vier nieuwe idolen herkennen en ontmantelen
Francis Bacon had ook een (veel te) hoge aanspraak van de wetenschap namelijk kennis van de natuur nemen zodat we via deze kennis weer kunnen terugkeren naar het Paradijs.
- Met kennis van de natuur wil Bacon terug naar een gereconstrueerd Paradijs op Aarde. Maar om de natuur te overwinnen, moet men zich eerst aan haar onderwerpen, haar eerst gehoorzamen. Dat gaat via de principes van inductie (generalisatie) en het experiment
Goede adviezen
Hertzberger komt nog met een goed advies namelijk dat wetenschappers in plaats van elkaar beconcurreren juist meer samen dienen te werken. Wetenschap is in het belang van heel de mensheid en niet van bepaalde personen die zich er aan wensen te verrijken. In praktijk zoeken echter veel wetenschappers hun eigen belang. Wie het eerst iets ontdekt krijgt aanzien en daar zijn veel mensen gevoelig voor. Ook publiceren ze zo veel mogelijk want dat staat je hoger op de ranking list. Dit gaat vaak ten koste van de kwaliteit. Ook worden onderzoeken vaak gefinancierd door bedrijven en dat maakt onderzoeken minder sterk.
