De boeiende geschiedenis van dit land ligt vervat in zijn naam: Oekraïne, dat letterlijk betekent ‘het land aan de grens’. Maar verre van een ‘grensgeval’, is Oekraïne een toekomstland met het potentieel om toonaangevend te worden in Europa. Alleen al de oppervlakte is opmerkelijk: Oekraïne heeft een grondgebied dat groter is dan dat van Duitsland of Frankrijk en het telt méér inwoners dan Spanje en Portugal samen. Maar het is door de eeuwen heen een land geweest met een rumoerige geschiedenis. In dit gebied zijn heel wat volken geweest... Dat laat dit boek zien. Het werpt zodoende ook licht op deze tijd.
Het ontstaan van het Cyrillische handschrift
Het Oekraïense handschrift en het Russische handschrift onderscheiden zich van de andere Slavische landen zoals bijvoorbeeld Polen. Dit handschrift is ingevoerd door Cyrillius (de huidige patriarch Kirill is naar hem vernoemd) en Methodius in de 9de eeuw. Zij waren twee broers uit Griekenland Zij probeerden de lokale bevolking te bekeren door de Bijbel naar de Slavische talen te vertalen. Om dit gemakkelijker te maken, ontwikkelden ze een speciaal alfabet voor de Slavische spraak. Dit ‘Cyrillische’ alfabet is nog steeds in gebruik in Oekraïne en Rusland. De Pauwels merken op dat hoewel het handschrift hetzelfde is de taal toch verschillend is. Er is een overlap van 65% tussen deze twee talen. Oekraïne heeft met Polen een grotere overlap in de taal namelijk 75%. De Oosters-Orthodoxe kerk pakten het christianiseren van de Slavische bevolking beter aan de de Rooms Katholieke kerk merken de Pauwels op. Die kerk eiste dat de eredienst in het Latijn werd gehouden. De Oosters-Orthodoxe kerk vond het goed als de eredienst in de landstaal werd gevierd. Nadeel is wel volgens de Pauwels dat de Slavische landen niet in aanraking kwamen met de klassieke Grieks-Romeinse erfenis. Om kennen zij noch Augustinus en Thomas van Aquino noch Aristoteles en Plato
Oorlogsgeschiedenis
De oorlogsgeschiedenis werpt een licht over de Oekraïne. De naam Oekraïne betekent: grensland (oe= nabij en Kraï = grens: nabij de grens). Deze naam is gegeven van buitenaf door Polen en Rusland. Beide landen hebben Oekraïne bezet. Het oosten, de Donbas met Loehansk en Donetsj hebben veel te maken gehad met de Russen en daar is de Russische taal dominant (35%) en in het Oosten Liviv is de Oekraïense taal verwant aan het Pools omdat de Polen daar de Oekraïne binnenvielen. Oekraïne is onderdruk door de Tsaren en laten door de Sovjets. Er vond Russificatie plaats maar de Oekraïners wisten hun taal toch te behouden.
Het belang van de Oekraïne
De Oekraïne is in het Oosten rijk aan delfstoffen en zware industrie en in het Westen zijn er de enorme graanvelden. De Oekraïne wordt de graanschuur van Europa genoemd. Daarnaast grenst het aan de Zwarte Zee wat weer zorgt voor de handel. Voor Rusland is het verlies van de Oekraïne bij het uiteenvallen van de Sovjet om die reden jammer. Poetin wil daarom de Oekraïne weer terug.
Kerkelijke verdeeldheid
De Oekraïne is ook kerkelijk verdeeld vanwege deze oorlogsgeschiedenis. Er is een Rooms Katholieken kerk. Er zijn evangelische kerken maar er is ook een dominanten Oosters Orthodoxe kerk waar een deel valt onder het patriarch van Kiev en een ander deel onder het patriarch van Moskou. Overigens is Kiev veel ouder dan Moskou. Het al ontstaan volgens Oekraïners in de 4de eeuw na Chr. Maar dat is niet zeker. De grondslag van Kiev zou zijn gelegd door de Vikingen... maar dat zij volgens Noorwegen Kiev hebben gesticht is niet waar. Kiev was al ouder.
Een dubbele houding naar Duitsland
Bij de operatie Barbarossa sloot een deel van de nationalisten in de Oekraïne zich aan bij de Duitsers omdat zij niet moesten hebben van het Rode leger en de Bolsjewieken. Zij voelden zich door hen onderdrukt en hoopten op bevrijding maar ze keerde zich ook tegen Duitsland toen dat die zelfstandigheid niet lukte. Er is dus sprake van een dubbele houding. Het ging de Oekraïense nationalisten om bevrijding en weer eigen zelfstandigheid. Ze wilden niet onder de plak zitten van de Sovjet met Stalin.
- De Tweede Wereldoorlog speelde zich in alle hevigheid in Oekraïne af. De Nazi’s en de Sovjets vochten bittere slagen uit om steden als Sebastopol, en Kyiv en er werd net zo bitter gevochten om de oversteek van rivieren als de Dnjepr en de Wolga, maar ook achter het front hield de oorlog verschrikkelijk huis. Naar schatting kwamen zo’n zeven miljoen burgers om in de veldslagen die in Oekraïne werden uitgevochten, de moordpartijen die door de sovjets en de nazi’s werden begaan, de partizanenstrijd achter de frontlinies en tijdens razzia’s die in Oekraïne werden uitgevoerd. Onder hen zijn naar schatting een miljoen Joodse mensen, die in pogroms en door speciale SS-eenheden werden opgepakt en vermoord. Aan de andere kant van het front dienden en sneuvelden miljoenen Oekraïners in het leger van de Sovjet-Unie. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werkte een nationalistische beweging onder leiding van Stepan Bandera met de nazi's mee in de strijd tegen de Sovjet-Unie, maar ook met de vervolging en moord op miljoenen joodse Oekraïners. Naar verluidt om samenwerkend met de nazi's een onafhankelijk Oekraïne te kunnen stichten, maar die kwam er niet (bron: Onafhankelijkheidsstrijd van Oekraïne | IsGeschiedenis)
Veel russen hebben familie in de Oekraïne en andersom. Een goed voorbeeld is Gorbatsjov. Hij had een Oekraïense moeder en zijn vrouw Raisa kwam uit Oekraïne. Toch heeft Oekraïne een eigen bestaansrecht. Het land heeft een volkslied, een eigen vlag. Oekraïne heeft altijd verlangd naar zelfstandigheid en in 1918 leek dat zo ver maar in 1922 werd het ingevoegd bij de Sovjet-Unie. Oekraïne moest mee in de grote communistische hervormingen die in de hele Sovjet-Unie werden doorgevoerd, zoals de collectivisatie van de landbouw. Dat leidde in de jaren dertig tot verschrikkelijke hongersnood, net als in Kazachstan. Tijdens deze Oekraïense hongersnood, bekend als de Holodomor, stierven miljoenen mensen van de honger. De geheime dienst van de Sovjet-Unie zorgde er met harde hand voor dat de ideologie van de Sovjet-Unie ook in Oekraïne gehandhaafd werd. Naar schatting werden in de jaren dertig anderhalf miljoen mensen opgepakt, van wie meer dan vijfhonderdduizend werden geëxecuteerd.
Maidanrevolutie
De Maidanrevolutie vond plaats in februari 2014, toen dodelijke confrontaties tussen demonstranten en binnenlandse troepen in de Oekraïense hoofdstad Kiev resulteerden in de afzetting van de gekozen president Viktor Janoekovitsj en de omverwerping van de Oekraïense regering.
In november 2013 brak er een golf van grootschalige protesten uit als reactie op het plotselinge besluit van president Janoekovitsj om de associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Oekraïne in heroverweging te nemen, terwijl in februari van dat jaar het Oekraïense parlement met een overweldigende meerderheid voor een overeenkomst met de Europese Unie (EU) had gestemd. In plaats daarvan neigde Janoekovitsj naar nauwere banden met Rusland, dat Oekraïne onder druk zette om de EU-deal te weigeren, en lid te worden van de Euraziatische Economische Unie (EEU). We kunnen deze revolutie beter begrijpen vanuit de oorlogsgeschiedenis.
Het ontstaan van de Russisch-orthodoxe kerk (bron: Geschiedenis van de Russisch-Orthodoxe kerk | IsGeschiedenis)
Na de splitsing van het Romeinse rijk in 395 na Christus raakte het rijk verdeeld in het West-Romeinse rijk met als hoofdstad Rome en het Oost-Romeinse rijk met als hoofdstad Constantinopel. Omdat in beide hoofdsteden invloedrijke geestelijken huisden en de beide partijen ideologische verschilden, raakte het christendom eveneens gesplitst in 1054, een gebeurtenis die bekend staat als het Grote Schisma. De leiders van de katholieke kerk in het westen vonden dat Latijn de voertaal van het christendom moest blijven. De leidende geestelijken van de Oosters-Orthodoxe kerk waren echter van mening dat plaatselijke talen gebruikt moesten worden om mensen bij te leren over het christendom.
Sint Cyrillius en Methodius
De Oosters-Orthodoxe kerk, met als centrum Constantinopel, zond missionarissen naar Oost-Europa en het Midden-Oosten om mensen te bekeren en om relaties te verbeteren met omliggende gebieden. Cyrillius en Methodius waren twee broers uit Griekenland die in dienst van de Orthodoxe kerk werden uitgezonden naar Moravië, een 9e-eeuws koninkrijk in Oost-Europa. Zij probeerden de lokale bevolking te bekeren door de Bijbel naar de Slavische talen te vertalen. Om dit gemakkelijker te maken, ontwikkelden ze een speciaal alfabet voor de Slavische spraak. Dit ‘Cyrillische’ alfabet is nog steeds in gebruik in veel Slavische landen, zoals Rusland. De twee broers werden voor hun inspanningen beide heilig verklaard.
Vladimir van Kiev
Zo verspreidde het Orthodoxe christendom zich geleidelijk in Oost-Europa. De uitzaaiing van het christendom in de Russische landen raakte in een stroomversnelling toen Olga, regentes van het rijk Kiev Rus’, zich liet dopen in 957. Haar kleinzoon Vladimir van Kiev verklaarde vervolgens in 988 dat het Orthodoxe christendom de staatsreligie van zijn rijk zou worden. Het Orthodoxe christendom legt de nadruk op ascese, de onthouding van aardse begeerten om dichter tot Jezus te komen. Om deze reden werden er in Kiev Rus’ veel kloosters opgericht.
Moskou
Machtswisseling
Wegens een machtswisseling in Kiev Rus’ in de 14e eeuw, verplaatste de hoofdstad van Kiev naar Moskou. Hiermee verhuisde ook de zetel van de kerkelijke leiding. Deze geestelijke leiders waren aanvankelijk ondergeschikt aan de Orthodox christelijke leider in Constantinopel, de patriarch. In 1453 werd Constantinopel echter veroverd door de Ottomaanse Turken en werd daarmee het machtscentrum van de Oosters-Orthodoxe kerk gebroken. De Russisch-Orthodoxe kerk werd een op zichzelf staand religieus instituut, met haar hoofdstad in Moskou.
