Samenvatting
Op mijn kalender stond het jaartal waarin de bliksem was ingeslagen in mijn leven: 1979. Ik was negen en het was alsof een scherpomlijnde bliksemschicht de heldere winterhemel verlichtte, waardoor de sneeuw weigerde te verkleuren. De hemel bleef gehuld in een kille, ijsblauwe tint.
Nadat Jenneke Klijn vijfendertig jaar lang zweeg over het verlies van haar zesjarige zusje, kan ze nu niet langer zwijgen. Ze nodigt jou als lezer uit om dichtbij te komen, dicht bij haar en dicht bij jezelf. De hoofdstukken over haar jeugd in Nederland en het leven in Tanzania wisselen elkaar af. In Tanzania ademt de aarde in rood stof en strekt de horizon zich uit als een gebed. Nederland kenmerkt zich door laag licht, lange lijnen en stille stemmen. Maar door de verschillende perspectieven ontvouwt zich een pad: van overleven naar leven, van zwijgen naar spreken, van geslotenheid en verlamming naar openheid en kracht.
Vleugelkracht is een kwetsbaar én krachtig verhaal, over rouw en bevrijding. Over vleugels die voorzichtig opengaan en leren vliegen op de wind.
Jenneke leerde het verlies van haar lieve zusje anders vasthouden
Volgens professor Manu Keirse is de vierde taak van rouwarbeid niet loslaten van het verlies van je dierbare maar het anders vasthouden ('Helpen bij verlies en verdriet' p. 57). Veel boeken over rouw stellen dat je moet loslaten maar dat is volgens Keirse onmogelijk. Je brein heeft geen delete-knop. Het gaat om anders vasthouden. Anders vasthouden is volgens Keirse niet gemakkelijk. Het is zware arbeid. Dit is wat Jenneke doet in haar boek "Vleugelkracht". Het verlies van haar zesjarige zusje in 1979, Jenneke zelf was toen negen jaar, heeft haar lange tijd volledig overmand. Ze raakte vleugellam. Maar in 2018 brak er iets in haar toen zij een preek hoorde over de verlamde te Bethesda. Hij was al achtendertig jaar ziek! Hoeveel decennia had zij niet gezwegen over haar verleden na het fatale ongeluk in 1979? Was zij ook niet (vleugel)lam?, zo vroeg ze zich af tijdens de preek.
Toch was Jenneke niet van plan om hier over te schrijven. Ze wilde aanvankelijk alleen vertellen over haar periode in Tanzania waar zij voor de GZB en haar man George (in het echt Chris) voor de MAF naar toe waren gezonden. Maar toen dat af was, zei ze tegen zichzelf: Jennie je bent niet eerlijk (zie podcast: Bing Video's). Je moet ook schrijven over je lieve zusje. En zodoende ontstonden er twee verhaallijnen. Globaal genomen: eentje over Tanzania geschreven in rechtop staande letters en eentje over haar zusje in cursieve letters.
De twee verhaallijnen verschillen van elkaar. Die over Tanzania is luchtig geschreven maar ook daar maakt Jenneke veel mee. Zo sterft er iemand aan Ebola. Ze beschrijft in het kort diens begrafenis maar dat is meer zakelijk dan dat ze een indruk geeft wat het met haar doet. Een collega wordt doodgetrapt door een olifant, merkt ze bijna terloops op. Anders is het als ze over haar zusje schrijft, de tweede verhaallijn. Langzaam maar zeker beschrijft ze dan verhuld, in beelden of onverhuld in concrete woorden haar gevoelens. "Zij", zegt ze, "was de liefste van ons tweeën". De beide verhalenlijnen wisselen elkaar af maar aan het einde van het boek wordt de verhaallijn van haar jong overleden zusje steeds dominanter en indringender. De lezer krijgt stukje bij beetje een inkijkje wat er destijds gebeurd is. Het heftige en vooral droevige ongeluk komt steeds dichterbij...
Tijdens het ongeluk in februari 1979, de strenge winter had al wekenlang gezorgd voor ijs op de sloten en de Giessen, stond ze heel erg dicht bij haar zusje. Haar twee broers stonden verderop, op afstand. De twee zussen konden het heel goed vinden met elkaar. Ze waren niet alleen op elkaar betrokken maar ook zeer aan elkaar gehecht. De fatale klap maakte daar een zéér meedogenloos en vooral ook een héél onbegrijpelijk einde aan!
Jenneke vertelt dat haar vader zijn levenloze lieve meisje op de bruine bank die in woonkamer stond zachtjes neerlegde. Wat zal er door hem heen zijn gegaan? Om 8.00 leefde ze nog volop en had ze even daarvoor gezongen "Ik lag en sliep gerust" maar om 8.15 was zijn Margreet er niet meer. Toch is er wel perspectief en uitzicht. Dat wordt ook vermeld in dit boek. Behalve de indrukwekkende aangrijpende beelden zijn er namelijk ook troostvolle inzichtelijke boodschappen van een predikant en van haar oma die beiden onaangekondigd op de stoep staan. Die woorden gaven doorzicht en uitzicht.
Op cruciale momenten laat God steeds even van zich horen! Die cruciale momenten zijn er meer in het boek! Dat maakt het boek zo waardevol. Jenneke en haar familie mogen weliswaar treuren maar niet als zij die geen hoop hebben. Zo zei haar moeder na het bezoek van de twee boodschappers tegen Jenneke: 'Als je daar bent, wilt je niet terug. Wij willen hen terug.'
De woorden namens God zorgen voor vleugelkracht in haar leven. Aan het einde van het boek vermeldt Jenneke haar herinnering aan het moment van het ongeluk nog eenmaal. Ze schrijft: "Op dat moment was ik omringd door twee engelen die naast mij stonden terwijl zij (Margreet) meegenomen werd om verder te leven (het blij vooruitzicht). Ik kreeg tijd om te blijven bewegen tussen de kleurschakeringen van het leven, en zag een blauwe vlinder wegvliegen, de ruimte in. Ze danste toen een andere vlinder langs vloog..."
Jenneke heeft een boeiend boek geschreven met twee verhaallijnen. In beide verhaallijnen speelt God een cruciale rol. Toch zou je graag iets meer willen weten wat dat met haar deed. De verhalen over Tanzania zijn boeiend en leerzaam maar vooral in het begin iets (te) fragmentarisch, de onderwerpen wisselen (iets te) snel af. De verhalen over haar zusje Margreet zijn beeldend maar die beelden buitelen over elkaar heen. Ze verspringen steeds, steeds weer... Dat maakt het voor de lezer soms wel enigszins vermoeiend en soms zelfs wat (al te) vervreemdend als het beeld je niet pakt en meeneemt doordat het te abstract is. Dat is echter niet haar bedoeling. In haar voorwoord merkt ze op: "De mijmeringen bevatten mijn perceptie, en ik hoop dat de metaforen helpen om processen te begrijpen en te verduidelijken. Ze zijn weergave van flarden van mijn gevoel, gezien door de eenvoudige blik van toen". Illustratief en concreet is de beschrijving van haar als ze het witte marmeren graf van Margreet vluchtig kust. De steen is echter koud, vermeldt ze terloops bijvoeglijk. Haar liefdevolle warme kus wordt niet meer beantwoord. Daar waar de beelden meer concreet zijn, wordt je weer wel als lezer meegenomen...
Bijzonder treffend is het beeld dat Jenneke creëert met de kleur zwart in "Vleugelkracht". Zwart staat voor de droevige gebeurtenissen in haar leven: de zwarte rouwauto met de zwarte gordijnen waar achter het klein kistje bewegingloos staat. Maar ook de zwart geklede mannen en vrouwen tijdens de begrafenis zelf. Zwart kleurde haar jonge leven op ongenuanceerde wijze. Ze zegt in het begin van het boek over deze dominante kleur: "Als ik met een wit potlood (als kind) op zwart tekende, zag het er grijs uit. Bij een hoog gepigmenteerd potlood komt het in de buurt van wit, maar zulke potloden ontbreken meestal in de kleurdoos van een kind. En een kind, dat was ik geweest".
Kortom, Jenneke heeft een boek geschreven over een aantal bijzondere bewogen bladzijden uit haar leven maar (wellicht) om privacy redenen blijven de personages wat vaag. Bovendien laat Jenneke niet altijd zien wat de gebeurtenissen in met name Tanzania met haar doen. Toch bezit Jenneke een herderlijk hart. Pastoraal is namelijk de passage met de chauffeur die buiten zijn schuld om het ongeval veroorzaakte. Jenneke hoopte dat de arm die ze om hem heensloeg na het gesprek met hem in 2018 in de pastorie van de dominee zijn leed zou verzachten. Ook de chauffeur was enorm geraakt door het droevige ongeval en vleugellam. "Het is niet uw schuld'', zei ik fluisterend terwijl ik hem aankeek. Ik zag de waterdruppels die van ver kwamen, 39 jaar waren ze niet aan de oppervlakte geweest en ik wenste dat mijn omarming zijn pijn weg kon nemen, al was het tijdelijk"
Nadat ze de foto van haar zusje aan hem heeft getoond zegt ze terwijl ze hem aankeek: "Ik ben niet boos op u. U kon er niets aan doen. U heeft geen schuld". Na het voorlezen van een gedicht schrijft ze beeldend: "Ik zag veertjes liggen (H.R.: in het licht van de zon) (...) ineens zag ik een dun zwart randje, om de veer dat op leek te lossen en van kleur veranderde, Het oude, zwarte rouwrandje werd overschilderd door de kunstenaar die, met een druppeltje goudverf en een precisie die de menselijke hand overtrof, een fijn dun lijntje trok".
NB: Jenneke woonde destijds in Hardinxveld Giessendam. Ik kende Jenneke en Margreet en haar één na oudste broer van gezicht en haar oudste broer (later) persoonlijk van de lagere school. De gebeurtenis maakte diepe indruk in het dorp. Mijn buurjongen zat bij haar een na oudste broer van Jenneke in de klas en die wist te vertellen dat Margreet juist in die week Psalm 3 vers 3 moest leren: "Ik lag en sliep gerust". Mijn zus die toen om en nabij de 18 was kende de 20 jarige chauffeur van de bus enigszins (ze noemde nog zijn naam maar om privacy redenen noem ik die niet) en ze wist te vertellen dat hij er stuk van was maar er niets aan kon doen. Mijn vader was de predikant uit de Ger. Gem die de boodschap mocht brengen over Margreet. Ik meen mij nog te herinneren dat hij toen hij de woorden van God kreeg even nog twijfelde om te gaan maar dat hij toen de bevestigende woorden kreeg: "Wat ik eenmaal heb gesproken, blijft vast en onverbroken". Hij kreeg de kracht om tijdens etenstijd te vertellen dat Margreet Thuis was gekomen bij haar Heiland.
Het boek is bestelbaar bij:
gideonboeken.nl/vleugelkracht
Op mijn kalender stond het jaartal waarin de bliksem was ingeslagen in mijn leven: 1979. Ik was negen en het was alsof een scherpomlijnde bliksemschicht de heldere winterhemel verlichtte, waardoor de sneeuw weigerde te verkleuren. De hemel bleef gehuld in een kille, ijsblauwe tint.
Nadat Jenneke Klijn vijfendertig jaar lang zweeg over het verlies van haar zesjarige zusje, kan ze nu niet langer zwijgen. Ze nodigt jou als lezer uit om dichtbij te komen, dicht bij haar en dicht bij jezelf. De hoofdstukken over haar jeugd in Nederland en het leven in Tanzania wisselen elkaar af. In Tanzania ademt de aarde in rood stof en strekt de horizon zich uit als een gebed. Nederland kenmerkt zich door laag licht, lange lijnen en stille stemmen. Maar door de verschillende perspectieven ontvouwt zich een pad: van overleven naar leven, van zwijgen naar spreken, van geslotenheid en verlamming naar openheid en kracht.
Vleugelkracht is een kwetsbaar én krachtig verhaal, over rouw en bevrijding. Over vleugels die voorzichtig opengaan en leren vliegen op de wind.
Jenneke leerde het verlies van haar lieve zusje anders vasthouden
Volgens professor Manu Keirse is de vierde taak van rouwarbeid niet loslaten van het verlies van je dierbare maar het anders vasthouden ('Helpen bij verlies en verdriet' p. 57). Veel boeken over rouw stellen dat je moet loslaten maar dat is volgens Keirse onmogelijk. Je brein heeft geen delete-knop. Het gaat om anders vasthouden. Anders vasthouden is volgens Keirse niet gemakkelijk. Het is zware arbeid. Dit is wat Jenneke doet in haar boek "Vleugelkracht". Het verlies van haar zesjarige zusje in 1979, Jenneke zelf was toen negen jaar, heeft haar lange tijd volledig overmand. Ze raakte vleugellam. Maar in 2018 brak er iets in haar toen zij een preek hoorde over de verlamde te Bethesda. Hij was al achtendertig jaar ziek! Hoeveel decennia had zij niet gezwegen over haar verleden na het fatale ongeluk in 1979? Was zij ook niet (vleugel)lam?, zo vroeg ze zich af tijdens de preek.
Toch was Jenneke niet van plan om hier over te schrijven. Ze wilde aanvankelijk alleen vertellen over haar periode in Tanzania waar zij voor de GZB en haar man George (in het echt Chris) voor de MAF naar toe waren gezonden. Maar toen dat af was, zei ze tegen zichzelf: Jennie je bent niet eerlijk (zie podcast: Bing Video's). Je moet ook schrijven over je lieve zusje. En zodoende ontstonden er twee verhaallijnen. Globaal genomen: eentje over Tanzania geschreven in rechtop staande letters en eentje over haar zusje in cursieve letters.
De twee verhaallijnen verschillen van elkaar. Die over Tanzania is luchtig geschreven maar ook daar maakt Jenneke veel mee. Zo sterft er iemand aan Ebola. Ze beschrijft in het kort diens begrafenis maar dat is meer zakelijk dan dat ze een indruk geeft wat het met haar doet. Een collega wordt doodgetrapt door een olifant, merkt ze bijna terloops op. Anders is het als ze over haar zusje schrijft, de tweede verhaallijn. Langzaam maar zeker beschrijft ze dan verhuld, in beelden of onverhuld in concrete woorden haar gevoelens. "Zij", zegt ze, "was de liefste van ons tweeën". De beide verhalenlijnen wisselen elkaar af maar aan het einde van het boek wordt de verhaallijn van haar jong overleden zusje steeds dominanter en indringender. De lezer krijgt stukje bij beetje een inkijkje wat er destijds gebeurd is. Het heftige en vooral droevige ongeluk komt steeds dichterbij...
Tijdens het ongeluk in februari 1979, de strenge winter had al wekenlang gezorgd voor ijs op de sloten en de Giessen, stond ze heel erg dicht bij haar zusje. Haar twee broers stonden verderop, op afstand. De twee zussen konden het heel goed vinden met elkaar. Ze waren niet alleen op elkaar betrokken maar ook zeer aan elkaar gehecht. De fatale klap maakte daar een zéér meedogenloos en vooral ook een héél onbegrijpelijk einde aan!
Jenneke vertelt dat haar vader zijn levenloze lieve meisje op de bruine bank die in woonkamer stond zachtjes neerlegde. Wat zal er door hem heen zijn gegaan? Om 8.00 leefde ze nog volop en had ze even daarvoor gezongen "Ik lag en sliep gerust" maar om 8.15 was zijn Margreet er niet meer. Toch is er wel perspectief en uitzicht. Dat wordt ook vermeld in dit boek. Behalve de indrukwekkende aangrijpende beelden zijn er namelijk ook troostvolle inzichtelijke boodschappen van een predikant en van haar oma die beiden onaangekondigd op de stoep staan. Die woorden gaven doorzicht en uitzicht.
Op cruciale momenten laat God steeds even van zich horen! Die cruciale momenten zijn er meer in het boek! Dat maakt het boek zo waardevol. Jenneke en haar familie mogen weliswaar treuren maar niet als zij die geen hoop hebben. Zo zei haar moeder na het bezoek van de twee boodschappers tegen Jenneke: 'Als je daar bent, wilt je niet terug. Wij willen hen terug.'
De woorden namens God zorgen voor vleugelkracht in haar leven. Aan het einde van het boek vermeldt Jenneke haar herinnering aan het moment van het ongeluk nog eenmaal. Ze schrijft: "Op dat moment was ik omringd door twee engelen die naast mij stonden terwijl zij (Margreet) meegenomen werd om verder te leven (het blij vooruitzicht). Ik kreeg tijd om te blijven bewegen tussen de kleurschakeringen van het leven, en zag een blauwe vlinder wegvliegen, de ruimte in. Ze danste toen een andere vlinder langs vloog..."
Jenneke heeft een boeiend boek geschreven met twee verhaallijnen. In beide verhaallijnen speelt God een cruciale rol. Toch zou je graag iets meer willen weten wat dat met haar deed. De verhalen over Tanzania zijn boeiend en leerzaam maar vooral in het begin iets (te) fragmentarisch, de onderwerpen wisselen (iets te) snel af. De verhalen over haar zusje Margreet zijn beeldend maar die beelden buitelen over elkaar heen. Ze verspringen steeds, steeds weer... Dat maakt het voor de lezer soms wel enigszins vermoeiend en soms zelfs wat (al te) vervreemdend als het beeld je niet pakt en meeneemt doordat het te abstract is. Dat is echter niet haar bedoeling. In haar voorwoord merkt ze op: "De mijmeringen bevatten mijn perceptie, en ik hoop dat de metaforen helpen om processen te begrijpen en te verduidelijken. Ze zijn weergave van flarden van mijn gevoel, gezien door de eenvoudige blik van toen". Illustratief en concreet is de beschrijving van haar als ze het witte marmeren graf van Margreet vluchtig kust. De steen is echter koud, vermeldt ze terloops bijvoeglijk. Haar liefdevolle warme kus wordt niet meer beantwoord. Daar waar de beelden meer concreet zijn, wordt je weer wel als lezer meegenomen...
Bijzonder treffend is het beeld dat Jenneke creëert met de kleur zwart in "Vleugelkracht". Zwart staat voor de droevige gebeurtenissen in haar leven: de zwarte rouwauto met de zwarte gordijnen waar achter het klein kistje bewegingloos staat. Maar ook de zwart geklede mannen en vrouwen tijdens de begrafenis zelf. Zwart kleurde haar jonge leven op ongenuanceerde wijze. Ze zegt in het begin van het boek over deze dominante kleur: "Als ik met een wit potlood (als kind) op zwart tekende, zag het er grijs uit. Bij een hoog gepigmenteerd potlood komt het in de buurt van wit, maar zulke potloden ontbreken meestal in de kleurdoos van een kind. En een kind, dat was ik geweest".
Kortom, Jenneke heeft een boek geschreven over een aantal bijzondere bewogen bladzijden uit haar leven maar (wellicht) om privacy redenen blijven de personages wat vaag. Bovendien laat Jenneke niet altijd zien wat de gebeurtenissen in met name Tanzania met haar doen. Toch bezit Jenneke een herderlijk hart. Pastoraal is namelijk de passage met de chauffeur die buiten zijn schuld om het ongeval veroorzaakte. Jenneke hoopte dat de arm die ze om hem heensloeg na het gesprek met hem in 2018 in de pastorie van de dominee zijn leed zou verzachten. Ook de chauffeur was enorm geraakt door het droevige ongeval en vleugellam. "Het is niet uw schuld'', zei ik fluisterend terwijl ik hem aankeek. Ik zag de waterdruppels die van ver kwamen, 39 jaar waren ze niet aan de oppervlakte geweest en ik wenste dat mijn omarming zijn pijn weg kon nemen, al was het tijdelijk"
Nadat ze de foto van haar zusje aan hem heeft getoond zegt ze terwijl ze hem aankeek: "Ik ben niet boos op u. U kon er niets aan doen. U heeft geen schuld". Na het voorlezen van een gedicht schrijft ze beeldend: "Ik zag veertjes liggen (H.R.: in het licht van de zon) (...) ineens zag ik een dun zwart randje, om de veer dat op leek te lossen en van kleur veranderde, Het oude, zwarte rouwrandje werd overschilderd door de kunstenaar die, met een druppeltje goudverf en een precisie die de menselijke hand overtrof, een fijn dun lijntje trok".
NB: Jenneke woonde destijds in Hardinxveld Giessendam. Ik kende Jenneke en Margreet en haar één na oudste broer van gezicht en haar oudste broer (later) persoonlijk van de lagere school. De gebeurtenis maakte diepe indruk in het dorp. Mijn buurjongen zat bij haar een na oudste broer van Jenneke in de klas en die wist te vertellen dat Margreet juist in die week Psalm 3 vers 3 moest leren: "Ik lag en sliep gerust". Mijn zus die toen om en nabij de 18 was kende de 20 jarige chauffeur van de bus enigszins (ze noemde nog zijn naam maar om privacy redenen noem ik die niet) en ze wist te vertellen dat hij er stuk van was maar er niets aan kon doen. Mijn vader was de predikant uit de Ger. Gem die de boodschap mocht brengen over Margreet. Ik meen mij nog te herinneren dat hij toen hij de woorden van God kreeg even nog twijfelde om te gaan maar dat hij toen de bevestigende woorden kreeg: "Wat ik eenmaal heb gesproken, blijft vast en onverbroken". Hij kreeg de kracht om tijdens etenstijd te vertellen dat Margreet Thuis was gekomen bij haar Heiland.
Het boek is bestelbaar bij:
gideonboeken.nl/vleugelkracht
